გადატვირთვა გათავისუფლების გარეშე არ მოხდება: საქართველოს პოლიტიკური პატიმრები და ვაშინგტონთან უკეთესი ურთიერთობების ფასი - ამ სათაურით აქვეყნებს სტატიას  freedom house.

გავლენიანი ორგანიზაცია წერს, რომ აშშ-საქართველოს ურთიერთობების ნორმალიზება არ უნდა მოხდეს მანამ, სანამ საქართველოს ხელისუფლება არ გაათავისუფლებს ფუნდამენტური თავისუფლებების გამოყენებისთვის დაკავებულ ან პატიმრობაში მყოფ პირებს.

freedom house წერს, რომ ტრამპის ადმინისტრაციამ საქართველოს პოლიტიკური პატიმრების გათავისუფლება უნდა განიხილოს, როგორც პირველი ტესტი იმისა, ნამდვილად მზად არის თუ არა „ქართული ოცნება“ გარიგებების დასადებად, რომლებიც შეერთებულ შტატებთან ურთიერთობებს გააუმჯობესებს.

ბოლო თვეების განმავლობაში, საქართველოს ოფიციალურმა პირებმა გამოთქვეს სურვილი, გააუმჯობესონ ურთიერთობები ტრამპის ადმინისტრაციასთან. „ქართული ოცნების“ მთავრობის წევრებმა აღნიშნეს განახლებული დიპლომატიური კონტაქტები და კომერციულად განპირობებული ინიციატივები, მათ შორის 70-სართულიანი „ტრამპ თაუერის“ მშენებლობის გეგმები, როგორც ნიშნები იმისა, რომ ვაშინგტონთან ურთიერთობები შესაძლოა გაუმჯობესდეს რამდენიმეწლიანი დაძაბულობის შემდეგ.

მაგრამ, როდესაც „ქართული ოცნება“ შეერთებულ შტატებთან ურთიერთობების აღდგენაზე მუშაობს, მათ გააფართოვეს კავშირები ჩინეთში კოლეგებთან, მათ შორის 2023 წლის სტრატეგიული პარტნიორობის მეშვეობით; მათ განაგრძეს უფრო მჭიდრო თანამშრომლობა ირანის რეჟიმთან, მათ შორის ირანის სახელმწიფო ცერემონიებზე მაღალი რანგის ქართველების დასწრების გზით და მონაწილეობდნენ ირანის სანქციებისგან თავის არიდების სქემებში; ასევე, ისინი სულ უფრო მეტ კრიტიკას განიცდიდნენ მთავრობის როლზე სანქციებისგან თავის არიდებაში, რაც დაკავშირებულია რუსეთის ხელისუფლებასთან. ქვეყნის შიგნით, „ქართულმა ოცნებამ“ დაიწყო ფართომასშტაბიანი დევნა განსხვავებული აზრის მიმართ, რაც გამოწვეული იყო რეპრესიული კანონების მიღებით და 2024 წელს მიღებული გადაწყვეტილებით, რომელიც კრძალავდა მოქალაქეების აბსოლუტურ მხარდაჭერას ევროპული ინტეგრაციისა და დემოკრატ პარტნიორებთან უფრო მჭიდრო კავშირების მიმართ. „ქართულმა ოცნებამ“ ასევე სცადა ევროატლანტიკური ინტეგრაციის გადაკეთება, როგორც არასტაბილურობისა და კონფლიქტის წყარო და არა საქართველოს გრძელვადიანი უსაფრთხოებისა და კეთილდღეობის გარანტი. ჟურნალისტები, პოლიტიკური ოპონენტები, სტუდენტები, ხელოვანები და რიგითი მოქალაქეები დააპატიმრეს, ხელისუფლებამ კი მიიღო კანონები, რომლებიც თავისუფალი გამოხატვის შეზღუდვას ისახავს მიზნად. აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტმა აღნიშნა, რომ ევროკავშირის გადაწყვეტილებამდე ჩატარებულ საპარლამენტო არჩევნებს ამომრჩევლების მოსყიდვა და ამომრჩეველთა დაშინება აწუხებდა. საქართველო Freedom House-ის „თავისუფლება მსოფლიოში“ რეიტინგში ნაწილობრივ თავისუფალია; 2026 წლის გამოცემაში მისი ქულა 51-მდე დაეცა, მხოლოდ ბოლო ორი წლის განმავლობაში 7 ქულით დაეცა.

შეერთებული შტატების სტრატეგიულ ინტერესებშია, რომ საქართველომ აშშ-ის მოწინააღმდეგეებისკენ კიდევ უფრო არ გადაიხაროს. ვაშინგტონს უნდა სურდეს, რომ საქართველო დემოკრატიულ, ევროატლანტიკურ საზოგადოებაში დარჩეს, რადგან საქართველოს ტრაექტორია სტრატეგიულად მნიშვნელოვან რეგიონში დემოკრატიულ და ავტორიტარულ ძალებს შორის გავლენის ბალანსს ჩამოაყალიბებს. თუმცა, ეს არ ნიშნავს, რომ შეერთებულმა შტატებმა ურთიერთობები „ქართული ოცნების“ პირობებით უნდა ნორმალიზდეს. ტრამპის ადმინისტრაციამ საქართველოს პოლიტიკური პატიმრების გათავისუფლება უნდა განიხილოს, როგორც პირველი ტესტი იმისა, ნამდვილად მზად არის თუ არა „ქართული ოცნება“ გარიგებების დასადებად, რომლებიც შეერთებულ შტატებთან ურთიერთობებს გააუმჯობესებს.

ორგანიზაცია თქმით, ტრამპის ადმინისტრაციამ უკვე აჩვენა, რომ მდგრად ზეწოლას და მაღალი დონის დიპლომატიას შეუძლია პოლიტიკური პატიმრების გათავისუფლების უზრუნველყოფა. freedom house აქ საუბრობს ბელარუსის მაგალითზე, როცა ჯონ კოულის ძალისხმევით, ბოლო თვეების განმავლობაში ბელორუსის ციხეებიდან ასობით დაკავებული გაათავისუფლეს.

საქართველოს პოლიტიკური პატიმრებიც მსგავს ყურადღებას იმსახურებენ - ნათქვამია სტატიაში. 

პოლიტიკური პატიმრობის ზოგიერთი ყველაზე ემბლემატური შემთხვევა ასახავს „ქართული ოცნების“ მიერ განხორციელებული რეპრესიების მასშტაბებს. ჟურნალისტი მზია ამაღლობელი, დამოუკიდებელი გამოცემების „გაზეთების“ და „ბატუმელები“-ს დამფუძნებელი, ქვეყნის ერთ-ერთი ყველაზე საერთაშორისოდ აღიარებული დაკავებულია. ეს ორი გამოცემაც, სხვა საკითხებთან ერთად, ცნობილი იყო 2024 წლის არჩევნებში მმართველი პარტიის მიერ ჩადენილი დარღვევების გამოაშკარავებით და მისი 2025 წლის იანვრიდან არაპროპორციული ბრალდებებით დაკავება ქართველ ჟურნალისტებს სიგნალს აძლევს, რომ ფაქტების გაშუქება სერიოზულ რისკს შეიცავს.

ზვიად ცეცხლაძე, ახალგაზრდა აქტივისტი, რომელიც დაკავშირებულია ევროკავშირთან მოლაპარაკებების შეჩერების შემდეგ დაწყებული პროევროპული დემონსტრაციების მონაწილეებთან, 2024 წლის დეკემბერში საპროტესტო აქციის დროს დააკავეს; ის კვლავაც თბილისის ციხეში იმყოფება და მთავრობის მიერ სტუდენტებისა და ახალგაზრდების აქტივიზმის რეპრესიების სიმბოლოდ იქცა. რეპრესიები ასევე გასცდა ტრადიციულ პოლიტიკურ აქტორებს. ანდრო ჭიჭინაძე, ცნობილი ქართველი მსახიობი, და პაატა ბურჭულაძე, საერთაშორისოდ აღიარებული ოპერის მომღერალი, რომელიც ხშირად მღეროდა დემონსტრაციებზე, ორივე დააპატიმრეს საპროტესტო აქციებისთვის, რომელიც ფართომასშტაბიანი რეპრესიების ფონზე მოხდა. ოპოზიციის წარმომადგენლები, მათ შორის გიორგი ვაშაძე, ზურაბ ჯაფარიძე, ნიკა მელია და ელენე ხოშტარია - ოპოზიციონერი პოლიტიკოსი და ოთხი შვილის დედა - ასევე დააკავეს ან სისხლისსამართლებრივი დევნა განიცადეს.

ეს საქმეები ასახავს უფრო ფართო სქემას, რომლის მიხედვითაც სახელმწიფო ინსტიტუტები, მათ შორის სასამართლო და პროკურატურის სისტემა, სულ უფრო ხშირად გამოიყენება განსხვავებული აზრის ფასის გასაზრდელად და საქართველოს დემოკრატიული ოპოზიციის შესასუსტებლად. დამოუკიდებელმა სადამკვირვებლო ორგანიზაციებმა დააფიქსირეს სისტემური სასამართლო მიკერძოება, წინასწარი პატიმრობის გადაჭარბებული გამოყენება და პოლიტიკურად მოტივირებული სისხლისსამართლებრივი დევნა, რომელიც დაკავშირებულია მშვიდობიან საპროტესტო აქტივობასთან. რამდენიმე წელიწადში პოლიტიკურად მოტივირებული დაკავებების რაოდენობა მკვეთრად გაიზარდა. 2024 წლამდე არსებული მხოლოდ რამდენიმე იზოლირებული შემთხვევისგან განსხვავებით, ქართველი ადამიანის უფლებათა დამცველების თქმით, ამჟამად 113 პირს აღეკვეთა თავისუფლება ისეთ შემთხვევებში, რომლებიც ფართოდ განიხილება, როგორც პოლიტიკურად მოტივირებული; ამჟამად 58 იხდის სასჯელს, ხოლო კიდევ 55 წინასწარ პატიმრობაშია.