ევროსაბჭო საქართველოს ხელისუფლებისგან მოითხოვს იმ პირების დასჯას, რომლებმაც ერთი წლის წინ თბილისში საპროტესტო აქციების დროს მოქალაქეებისა და ჟურნალისტების წინააღმდეგ ძალადობა განახორციელეს.

სტრასბურგიდან შესაბამისი წერილები პირდაპირ საქართველოს გენერალურ პროკურატურაში გაიგზავნა, თუმცა ამ დრომდე პასუხგაუცემელია კითხვა, რატომ არ დაეკისრა პასუხისმგებლობა არც ერთ სამართალდამცავ პირს.

ევროპის საბჭოს ადამიანის უფლებათა კომისარმა, მაიკლ ო’ფლაერტიმ, დღეს გამოქვეყნებულ წერილში გენერალურ პროკურორს შეშფოთება გამოუცხადა 2024 წლის ბოლოს აქციების დროს ძალის შესაძლო არაპროპორციული გამოყენების ფაქტების გამოძიებაში ხელშესახები პროგრესის არარსებობის გამო. კომისარი ეჭვქვეშ აყენებს სპეციალური საგამოძიებო სამსახურის მიერ დაწყებული და პროკურატურისთვის გადაცემული საქმეების ეფექტიანობას და მიუთითებს, რომ მიუხედავად მომიტინგეების წინააღმდეგ აღძრული სისხლის სამართლის საქმეებისა და გამამტყუნებელი განაჩენებისა, პოლიციის მხრიდან სავარაუდო ძალადობაზე პასუხისმგებლობა არავის დაკისრებია.

„მაცნობეს, რომ მას შემდეგ კიდევ ბევრი მომიტინგე გაასამართლეს, თუმცა სამართალდამცავი ორგანოების თანამშრომლები ჯერ კიდევ არ დასჯილან. გარდა ამისა, როგორც ჩემს მემორანდუმშია მითითებული, 2025 წლის იანვარში საქართველოში ჩემი ვიზიტის დროს, შინაგან საქმეთა მინისტრის მოადგილემ დამარწმუნა, რომ მომიტინგეების წინააღმდეგ ქიმიური გამღიზიანებლების შემცველი წყლის ჭავლი არ ყოფილა გამოყენებული. მას შემდეგ, რამდენიმე თანამდებობის პირმა, მათ შორის პრემიერ-მინისტრმა, შინაგან საქმეთა მინისტრმა და საქართველოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის უფროსის მოადგილემ, აღიარეს, რომ წყალში ქიმიური ნივთიერებები იყო შერეული, თუმცა არა ის ტოქსიკური ნივთიერება, რომელსაც შესაძლოა გრძელვადიანი გავლენა ჰქონდეს ჯანმრთელობაზე, რაზეც ცოტა ხნის წინ მედიაში გაკეთებულ რეპორტაჟში იყო საუბარი. ამ კონტექსტში, მიმაჩნია, რომ ქიმიური გამღიზიანებლების შემცველი წყლის ჭავლის გამოყენება უნდა განიხილებოდეს, როგორც პოლიციის მიერ 2024 წლის ნოემბერსა და დეკემბერში მომიტინგეების წინააღმდეგ სამართალდამცავი ორგანოების მიერ ძალის გამოყენების გამოძიების ნაწილი, რადგან ეს კანონიერების, აუცილებლობისა და პროპორციულობის მნიშვნელოვან კითხვებს წარმოშობს. გარდა ამისა, მე მაცნობეს, რომ არც სახალხო დამცველს და არც რამდენიმე პირის კანონიერ წარმომადგენლებს, რომლებსაც ოფიციალური მსხვერპლის სტატუსი აქვთ, არ მიუღიათ რაიმე განახლებული ინფორმაცია მიმდინარეობის შესახებ მას შემდეგ, რაც, როგორც ამბობენ, გამოძიებები გადაეცა საქართველოს პროკურატურას 2025 წლის 1 ივლისს შსს-ის გაუქმების შემდეგ. როგორც ზემოთ აღინიშნა, დაზარალებულების მიერ სამართალწარმოებაში ეფექტურად მონაწილეობის შეუძლებლობა სასამართლოსა და მინისტრთა კომიტეტის მიერ განმეორებით შეშფოთებად იქნა ხაზგასმული,“ - წერს კომისარი.

კომისარი წერილში ასევე მოიხსენიებს საქართველოს სახალხო დამცველის დასკვნებს, რომლებიც ადასტურებს მომიტინგეების მიმართ არასათანადო მოპყრობის მრავალრიცხოვან ბრალდებებს, მათ შორის წამებისა და ქალი მომიტინგეების მიმართ სექსუალური ძალადობის შესაძლო მუქარის შესახებ ცნობებს.

ამავე დროს, საქართველოს პროკურატურა აცხადებს, რომ გამოძიების ფარგლებში ჩატარდა მასშტაბური საგამოძიებო მოქმედებები და პროცესი კვლავ მიმდინარეობს.

„დაიკითხა 914-ზე მეტი მოწმე, მათ შორის ძალადობის პოტენციური მსხვერპლები, შინაგან საქმეთა სამინისტროს თანამშრომლები და საქმესთან დაკავშირებული სხვა პირები. ლევან სამხარაულის სახელობის ეროვნული სასამართლო ექსპერტიზის ბიუროში 358-ზე მეტ პირს ჩაუტარდა სასამართლო-სამედიცინო ექსპერტიზა, მიღებულია და სისხლის სამართლის საქმეს დართულია ექსპერტიზის რამდენიმე დასკვნა, ტარდება სხვა ექსპერტიზები, რომლებიც ჯერ არ დასრულებულა. ამოიღეს 76-ზე მეტი პირის ტანსაცმელი, რომლებიც აცხადებდნენ, რომ ძალადობრივი აქტების დროს ეს ტანსაცმელი ეცვათ და ის დაზიანებული იყო. გარდა ამისა, ექსპერტიზისთვის ამოიღეს სხვა ნივთები. ლევან სამხარაულის სახელობის ეროვნული სასამართლო ექსპერტიზის ბიუროში დაინიშნა ჩამორთმეული ტანსაცმლისა და სხვა ნივთების კომპლექსური სასამართლო-სამედიცინო კვალიფიკაციისა და ბიოლოგიური ექსპერტიზა, ექსპერტიზის რამდენიმე დასკვნა ჯერ არ არის მიღებული,“ - აცხადებს გენერალური პროკურორი გიორგი გვარაკიძე.

ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს საქართველოსთან დაკავშირებული პრეცედენტული პრაქტიკის გათვალისწინებით, მაიკლ ო’ფლაერტი ხელისუფლებას მოუწოდებს სწრაფი, დამოუკიდებელი, საფუძვლიანი და ეფექტური გამოძიების ჩატარებისკენ, ადამიანის უფლებების დარღვევაზე პასუხისმგებელი პირების გამოვლენისა და დასჯის უზრუნველსაყოფად, და ითხოვს განახლებულ ინფორმაციას გადადგმული ნაბიჯების შესახებ.