ევროპის საბჭოს კომისარი "ოცნებას": უზრუნველყავით სამართალდამცავი ორგანოების ანგარიშვალდებულება და გააუქმეთ შემზღუდავი კანონები

19.06.26 11:26
ევროპის საბჭოს კომისარი "ოცნებას": უზრუნველყავით სამართალდამცავი ორგანოების ანგარიშვალდებულება და გააუქმეთ შემზღუდავი კანონები

 

 

საქართველოში ვიზიტის შემდეგ, ევროსაბჭოს ადამიანის უფლებათა კომისარმა საქართველოს შესახებ ანგარიში გამოაქვეყნა - მაიკლ ო'ფლაერტის ანგარიშში ნათქვამია, რომ „ხელისუფლებამ უნდა უზრუნველყოს სამართალდამცავი ორგანოების ანგარიშვალდებულება და გააუქმოს კანონები, რომელიც ზღუდავს შეკრების თავისუფლებას. 

ევროსაბჭოს ადამიანის უფლებათა კომისარი, რომელიც ჩვენს ქვეყანაში აპრილში იმყოფებოდა, მოუწოდებს საქართველოს ხელისუფლებას, მიაღწიოს პროგრეს მომიტინგეების წინააღმდეგ არაპროპორციული ძალის გამოყენებისთვის პასუხისმგებლობის უზრუნველყოფის კუთხით და გააუქმოს კანონმდებლობა, რომელიც ზღუდავს შეკრების, გაერთიანებისა და გამოხატვის თავისუფლებას საქართველოში.

კერძოდ, იგი კიდევ ერთხელ ადასტურებს სამართალდამცავი ორგანოების წარმომადგენლების მიერ არასათანადო მოპყრობისა და ძალის გადაჭარბებული გამოყენების ბრალდებების ეფექტური გამოძიების, დამნაშავეების პასუხისმგებლობისა და მსხვერპლთა სრული ანაზღაურების უზრუნველყოფის აუცილებლობას.

გარდა ამისა, კომისარი რეკომენდაციას უწევს საქართველოს ხელისუფლებას: უზრუნველყოს ყველა სამართალდამცავი ორგანოების თანამშრომლის მიერ თვალსაჩინო, ინდივიდუალურად გამორჩეული საიდენტიფიკაციო ნომრების ტარების მოთხოვნის საკანონმდებლო წინადადების სწრაფი მიღება და პრაქტიკაში ეფექტური განხორციელება;

უზრუნველყოს, რომ პროკურატურის მიერ მომიტინგეებისა და ჟურნალისტების წინააღმდეგ ძალადობის ფაქტებზე ჩატარებული გამოძიებები იყოს საფუძვლიანი, სწრაფი და ნამდვილად დამოუკიდებელი, რომელიც განიხილავს არა მხოლოდ ინდივიდუალურ დამნაშავეებს, არამედ სარდლობის პასუხისმგებლობის საკითხებსაც;

რეკომენდაციას გასცემს: გააფართოვოს გამოძიების ფარგლები 2023 წლის მარტის, 2024 წლის მარტი-მაისის და 2024 წლის ნოემბრის საპროტესტო აქციების დროს არასათანადო მოპყრობის ყველა სარწმუნობრალდებაზე 2025 წლის დასაწყისამდე და საჭიროების შემთხვევაში, საქმეები გადააკვალიფიციროსსისხლის სამართლის კოდექსის 141¹, 141² ან 141³ მუხლებით;

ო'ფლაერტი სინანულს გამოთქვამს, რომ მშვიდობიანი შეკრების თავისუფლებისუფლების არსებული შეზღუდვების გადახედვის ნაცვლად, საქართველოს ხელისუფლებამ 2025 წლის ოქტომბერსა და დეკემბერში დამატებითი შეზღუდვები დააწესა.

ესენია ნებისმიერი შეკრების, მათ შორის სპონტანური პროტესტების, წინასწარი შეტყობინების სავალდებულო მოთხოვნა, პოლიციის ახალი უფლებამოსილებები, რათა შეიზღუდოს მომიტინგეებისთვის საგზაო ან ფეხით მოსიარულეთა მოძრაობის შეზღუდვა, გაფართოებული ადმინისტრაციული სანქციები და სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობა განმეორებითი პროტესტთან დაკავშირებული ადმინისტრაციული სამართალდარღვევებისთვის.

კომისარი შეშფოთებულია სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაციებზე (CSO), ადამიანის უფლებათა დამცველებსა და ჟურნალისტებზე „უცხოური გავლენის“ შესახებ რამდენიმე კანონის "დამანგრეველი ეფექტით".

ის მიიჩნევს, რომ ოპოზიციური პარტიებისა და პოლიტიკოსების წინააღმდეგ მიმდინარე სამართლებრივი საქმეები ადამიანის უფლებათა ევროპულ კონვენციასთან შეუსაბამოა. 

კომისარი აფრთხილებს "ოცნებას", რომ გამოხატვის თავისუფლების შეზღუდვები, მათ შორის მედია საშუალებების უცხოური დაფინანსების აკრძალვა და ცილისწამების შესახებ კანონში ცვლილებების კუმულაციური ეფექტი, ჟურნალისტებს თვითცენზურისკენ უბიძგებს.

ანგარიშში ხაზგასმით არის მოთხოვნილი უცხოელი აგენტების რეგისტრაციის შესახებ კანონის გაუქმება, ასევე გრანტების შესახებ კანონში ფართომასშტაბიანი ცვლილებების გაუქმება.

მაიკლ ო'ფლაერტი ასევე "ითხოვს ტროტუარის საქმეების" შეწყვეტას, ყადაღის მოხსნას აქტივისტების ანგარიშებზე და ქიმიური ნივთიერებების შემცველი წყლის ჭავლის გამოყენების შესახებ გავრცელებული ინფორმაციის საფუძვლიანი, დამოუკიდებელი და გამჭვირვალე გამოძიებას.

მოვითხოვ უცხოელი აგენტების რეგისტრაციის შესახებ კანონის გაუქმებას, რომელიც იურიდიულ და ფიზიკურ პირებს „უცხოელი პრინციპალის აგენტებად“ რეგისტრაციას ავალდებულებს, ასევე გრანტების შესახებ კანონში ფართომასშტაბიანი ცვლილებების გაუქმებას, რომლებიც სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაციებს ოფიციალური ნებართვის გარეშე უცხოურიდაფინანსების მიღებას უკრძალავს.

ხელისუფლებამ ასევე უნდა შეწყვიტოს ადმინისტრაციული და სისხლის სამართლის საქმეები ათობით სამოქალაქო საზოგადოების წინააღმდეგ უცხოური დაფინანსების მიღების ან დამამძიმებელ გარემოებებში სავარაუდო მონაწილეობის გამო დადაუყოვნებლივ მოხსნას მათი საბანკო ანგარიშების დაყადაღება დაუყოვნ
ებლივ, ხელისუფლებამ უნდა უზრუნველყოს მომიტინგეების წინააღმდეგ ქიმიური ნივთიერებების შემცველი წყლის ჭავლის გამოყენების შესახებ გავრცელებული ინფორმაციის საფუძვლიანი, დამოუკიდებელი და გამჭვირვალე გამოძიება, დაზარალებულებისა და სამოქალაქო საზოგადოების სრული მონაწილეობით, და დასკვნების საჯაროდ გამჟღავნება", - წერია ანგარიშში. 

კომისარი ასევე შეშფოთებას გამოთქვამს ხელისუფლებისა და სამთავრობო ჯგუფებისმიერ სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაციებისა და ადამიანის უფლებათა დამცველების„სახელმწიფოს მტრებად“ და ბოლო დროს „გლობალური ომის პარტიისა“ და „ღრმა სახელმწიფოს“წევრებად მოხსენიებით.

მსგავსი სიახლეები