ვენეციის კომისია ხელისუფლებას კატეგორიულად ურჩევს, რომ რუსული კანონი გააუქმოს - ამის შესახებ ვენეციის კომისიის დასკვნაშია ნათქვამი.

დასკვნა რამდენიმე წუთის წინ გამოქვეყნდა, სადაც საუბარია, რომ კანონი მნიშვნელოვან პრობლემას უქმნის ადამიანის ფუნდამენტურ უფლებებს, გამოხატვის თავისუფლებას და პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობას.

დასკვნაში, ასევე ვკითხულობთ, რომ კომისია "მტკიცედ ურჩევს" საქართველოს ხელისუფლებას, უარი თქვას უცხოეთიდან დაფინანსებული სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაციების, ონლაინ მედიისა და მაუწყებლების რეგისტრაციისა და მათი გასაჯაროვების მოთხოვნის სპეციალურ რეჟიმზე, მათ შორის მათ მიმართ ადმინისტრაციულ სანქციებზე. კომისია მიიჩნევს, რომ საქართველოს მოქმედი კანონმდებლობა უკვე შეიცავს დებულებებს, რომელიც დაინტერესებულ ორგანიზაციებს ავალდებულებს, მათ შორის დაფინანსების წყაროების რეგისტრაციას.

კომისია აღნიშნავს, რომ საქართველოს ხელისუფლების მხრიდან არ გაკეთებულა რაიმე დამაჯერებელი განმარტება იმაზე, თუ რატომ იქნებოდა არსებული ვალდებულებები არასაკმარისი, გამჭვირვალობის უზრუნველსაყოფად: "იმ შემთხვევაში, თუკი არსებული დებულებები არასაკმარისია, საქართველოს ხელისუფლებამ უნდა განიხილოს მათი ცვლილება ევროპული და საერთაშორისო სტანდარტებით".

დასკვნის თანახმად, ვენეციის კომისიამ გააანალიზა საერთაშორისო და ევროპულ სტანდარტებთან კანონის შესაბამისობა. ის ასკვნის, რომ შეზღუდვები, რასაც კანონი აწესებს გამოხატვის თავისუფლებაზე, შეკრების თავისუფლებაზე და პერსონალურ ინფორმაციაზე, არ აკმაყოფილებდეს კანონიერების, ლეგიტიმურობის, პროპორციულობის და აუცილებლობის მოთხოვნებს დემოკრატიულ საზოგადოებაში.

ვენეციის კომისია კატეგორიულად ურჩევს კანონის ამჟამინდელი ფორმით გაუქმებას, რადგან მისი ფუნდამენტური ხარვეზები გამოიწვევს მნიშვნელოვან უარყოფით შედეგებს გაერთიანებისა და გამოხატვის თავისუფლებებზე, პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობის უფლებებზე, საჯარო საქმეებში მონაწილეობის უფლებისა და აკრძალვაზე, გავლენას მოახდენს დისკრიმინაციის აკრძალვაზე. საბოლოო ჯამში, ეს გავლენას მოახდენს ღია, ინფორმირებულ საჯარო დებატებზე, პლურალიზმსა და დემოკრატიაზე," - წერია დოკუმენტში.

დოკუმენტში წერია, რომ "ოცნების" დამტკიცებული კანონი შეუთავსებელია ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის არაერთ მუხლთან. 

ვენეციის კომისიამ გააანალიზა კანონის შესაბამისობა მოქმედ საერთაშორისო და ევროპულ სტანდარტებთან, მსგავს საკითხზე მის მრავალ წინა მოსაზრებებში შემუშავებულ პრინციპებზე დაყრდნობით. იგი ასკვნის, რომ კანონით დადგენილი შეზღუდვები გამოხატვის თავისუფლების, გაერთიანების თავისუფლებისა და პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობასთან შეუთავსებელია ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-8 მუხლის მე-2, მე-10 ნაწილის მე-2 და მე-11 პუნქტის მე-2 პუნქტებში დადგენილ მკაცრ ტესტთან. და ICCPR-ის 17(2), მე-19(2) და 22(2) მუხლი, რადგან ისინი არ აკმაყოფილებენ კანონიერების, სიმარტივის, აუცილებლობისა და პროპორციულობის მოთხოვნებს დემოკრატიულ საზოგადოებაში, ისევე როგორც დისკრიმინაციის აკრძალვის პრინციპს. ECHR-ის მე-14 მუხლში," - წერია დასკვნაში. 

ვენეციის კომისია ერთ-ერთ მთავარ საფრთხედ კონკრეტული ორგანიზაციების სტიგმატიზაციას ასახელებს და წერს, რომ კანონი "ძირს უთხრის როგორც სამიზნე ფინანსური ორგანიზაციების სტაბილურობასა და სანდოობას, ასევე მათ ოპერაციებს". შესაბამისად, კონკრეტული ორგანიზაციების ეფექტური ფუნქციონირება კითხვის ნიშნის ქვეშ დადგება.

კანონის მიხედვით უცხო სახელმწიფოს ინტერესების გამტარებელ სუბიექტად დანიშვნას სერიოზული შედეგები აქვს, რადგან ეს ძირს უთხრის როგორც სამიზნე ფინანსური ორგანიზაციების სტაბილურობასა და სანდოობას, ასევე მათ ოპერაციებს. დამამძიმებელი რეგისტრაციისა და ანგარიშგების მოთხოვნების ერთობლივი გავლენა,   რომელიც ზღუდავს სტიგმატიზებული ასოციაციების დაფინანსების ვარიანტებზე წვდომას, მძიმე ადმინისტრაციულ ჯარიმებთან ერთად, მუდმივი მეთვალყურეობა, უდავოდ გაართულებს და საფრთხეს შეუქმნის ეფექტურ ფუნქციონირებას და დაინტერესებული ორგანიზაციების არსებობა. სახელმწიფოს ხელში კონცენტრირებული მუდმივი და სტიგმატიზებული დაბრკოლებები შემზარავ ეფექტს ქმნის," - წერია დასკვნაში.

დასკვნაში მითითებულია, რომ ბოლო წლებში ვენეციის კომისიამ შეაფასა "უცხოური აგენტების შესახებ" კანონმდებლობა, რომელიც ამოქმედებულია რუსეთის ფედერაციაში, უნგრეთსა და ყირგიზეთში, ასევე, რომლის ამოქმედებაც განიხილებოდა ბოსნია და ჰერცეგოვინაში. კომისია წერს, რომ საქართველოში ინიცირებული კანონი ამ ქვეყნების კანონმდებლობებთან "უამრავ მსგავსებას" შეიცავს.

ვენეციის კომისია დასკვნაში ხაზს უსვამს, რომ კანონის მესამე მოსმენით მიღების დროს ხელისუფლებამ მასში შეიტანა დამატებითი, არსებითი ცვლილებები, რომელიც არ გაასაჯაროვა. 

როგორც ჩანს, დამატებითი, არსებითი ცვლილებები, რომლებიც განხორციელდა კანონში მესამე მოსმენის დროს, დაუყოვნებლივ არ გახმაურდა. ვენეციის კომისია გამოხატავს ღრმა შეშფოთებას გამჭვირვალობის ასეთი არარსებობის გამო", - ნათქვამია დასკვნაში.

დასკვნაში აღნიშნულია, რომ კანონის გარშემო საპარლამენტო დისკუსიებისთვის შეზღუდული დრო იყო გამოყოფილი და განხორციელდა დაჩქარებული საკანონმდებლო პროცედურა. ასევე, კომისია სამოქალაქო საზოგადოებისა და მედიის წარმომადგენლებზე დაყრდნობით წერს, რომ კომიტეტისა და პლენარულ სხდომებზე ოპოზიციონერ დეპუტატებსა და სამოქალაქო საზოგადოების წარმომადგენლებს არასაკმაირი დრო დაეთმოთ და მათ ვერ შეძლეს აზრის თავისუფლად გამოხატვა.

PACE-ის პრეზიდენტმა ვენეციის კომისიას 16 აპრილს მიმართა, რომ დაუყოვნებლივი წესით შეფასდეს "ქართული ოცნების" მხრიდან ინიცირებული ე.წ. რუსული კანონი. 

რუსული კანონი "ქართულმა ოცნებამ" საპროტესტო აქციებისა და საერთაშორისო პარტნიორების მოწოდებების მიუხედავად 14 მაისს დაამტკიცა. 

ვვრცლად ნახეთ ლიკა ჯანყარაშვილის რეპორტაჟში.