ექსპერტი ჩერნობილის მე-4 რეაქტორზე სარკოფაგის ჩამონგრევას პროგნოზირებს - „გრინპისის“ ბირთვული ექსპერტი, შონ ბერნი „უნიანთან" ინტერვიუში ამბობს, რომ სარკოფაგის  ჩამონგრევა შეიძლება ნებისმიერ მომენტში მოხდეს, რაც ჩერნობილის ატომურ ელექტროსადგურზე რადიოაქტიურობის კონტროლის ნებისმიერი გადაუდებელი სამუშაოს დასრულებას ნიშნავს.

• ცნობისთვის, 2025 წლის 14 თებერვალს რუსულმა სადესანტო დრონმა სადგურის მე-4 ენერგობლოკის თავშესაფარს შეუტია. ამან შეშფოთება გამოიწვია ჩერნობილის ატომური ელექტროსადგურის ზონაში არსებულ ვითარებაზე კონტროლის დაკარგვის შესახებ. 

მისი თქმით, რადიოაქტიურობის კონტროლის ერთ-ერთი გზა ე.წ. უარყოფითი წნევის გამოყენებაა. არსი იმაში მდგომარეობს, რომ სახურავის ქვეშ სივრცეში უფრო მაღალი წნევა შენარჩუნდება, ვიდრე იმ ტერიტორიის შიგნით, სადაც რეაქტორი მდებარეობს. 

ეს აუცილებელია იმისათვის, რომ როდესაც ჰაერი შიდა და გარე სივრცეებს ​​შორის მოძრაობს, ის გარეთ კი არა, შიგნით იყოს მიმართული. ამის შემდეგ, ჰაერი ფილტრაციის სისტემაში გადის, სადაც მძლავრი კონდიცირებისა და გამწმენდი სისტემა მუშაობს.

„ახლა ეს აღარ არის შესაძლებელი - სახურავის ქვეშ სივრცეში აფეთქებისა და შემდგომი წვის შედეგად წარმოქმნილი ხვრელის გამო. ამ თვალსაზრისით, NSC-ს აღარ შეუძლია სრულად შეინარჩუნოს რადიაცია, რომელიც პოტენციურად შეიძლება გამოვიდეს“, - მიაჩნია სპეციალისტს. 

ბერნიმ აღნიშნა, რომ არსებობს რისკი, რომ კოლაფსის შემთხვევაში, რადიოაქტიური მტვერი თავდაპირველად ახალი უსაფრთხო იზოლაციის შიგნით ამოვა და მოგვიანებით შესაძლოა გარეთ გავიდეს. 

„ასობით კილომეტრზე გავრცელდება? დიდი ალბათობით, არა. თუმცა, NSC-სა და ახლომდებარე ბირთვული ობიექტების, კერძოდ, სამი რეაქტორის გარშემო ადგილობრივი დაბინძურება იმდენად მნიშვნელოვანი იქნება, რომ ფართოდ გავრცელებული რადიოაქტიური დაბინძურების გამო იქ სამუშაოების ჩატარება უკიდურესად გართულდება“, - ამბობს Greenpeace-ის ექსპერტი.  

ბერნი ამბობს, რომ ახალი უსაფრთხო იზოლატორის შიგნით, ამ სტრუქტურის დაშლა ნიშნავს, რომ კატასტროფის შედეგების დასაძლევად ყველა წინა გეგმა და შეფასება ფაქტობრივად ხელახლა უნდა გადამუშავდეს. საუბარია 40 წლიან შრომაზე, რომელიც საჭირო იყო ამჟამინდელი შედეგის მისაღწევად.

ჩვენ არ შეგვიძლია დავუშვათ სარკოფაგის ობიექტის ჩამონგრევა. და სწორედ ეს გამოიწვია რუსეთის ქმედებებმა. რუსეთმა კიდევ ერთხელ გამოიყენა ბირთვული ფაქტორი, როგორც იარაღი უკრაინის დასაშინებლად“, - დასძინა ბერნიმ. 

ექსპერტი ჩერნობილის ატომურ ელექტროსადგურზე დამცავი თაღის აშენებაზეც იმედგაცრუებელ პროგნოზს აკეთებს. ის ამბობს, რომ ობიექტი შესაძლოა ნებისმიერ წამს დაინგრეს.

• ჩერნობილის ატომურ ელექტროსადგურზე რუსი ოკუპანტების მიერ დაზიანებული ახალი უსაფრთხო საკეტი (NSC) 2030 წლისთვის უნდა აღდგეს. ამ პერიოდის შემდეგ, საკეტის ლითონის კონსტრუქციები კოროზიას განიცდის, რომლის შეჩერებაც შეუძლებელი იქნება.

„2030 წელი ძალიან მნიშვნელოვანია ფოლადის ელემენტებისა და მთლიანად ფოლადის კონსტრუქციის კოროზიის გამო. არსებობს პროგნოზი, რომ კოროზია 2030 წლიდან დაიწყებს გაძლიერებას. პრობლემა ის არის, რომ NSC 100 წლიანი ექსპლუატაციისთვისაა განკუთვნილი. მაგრამ თუ კოროზია დაიწყება, დანამდვილებით ვეღარ გაიგებთ, რამდენ ხანს შეძლებს ეს სტრუქტურა ფუნქციონირებას“, - ამბობს ბერნი.