საქართველოში ადამიანის უფლებების მდგომარეობა გაუარესებულია — განსაკუთრებით გამოხატვის თავისუფლების, გაერთიანებისა და მშვიდობიანი შეკრების მიმართულებით. ამის შესახებ საერთაშორისო ორგანიზაცია Amnesty International თავის წლიურ ანგარიშში საუბრობს. 

• ანგარიშში, რომელიც 144 ქვეყანას, მათ შორის საქართველოს მოიცავს, Amnesty International-მა აღწერა 2025 წელს მთავრობებისა და სხვა აქტორების მხრიდან ხშირად ჩადენილი დარღვევები, ანგარიშვალდებულების არარსებობა, სისტემური უსამართლობა, ავტორიტარიზმის გაძლიერება და ჩადენილი დარღვევებისთვის დაუსჯელობა.

ორგანიზაციის შეფასებით, ქვეყანაში შემზღუდავი კანონმდებლობის, სასამართლო პროცესების უსამართლობისა და სამართალდამცავთა დაუსჯელობის ფონზე, მთავრობის მხრიდან მიმდინარე რეპრესიები გაძლიერდა.

„ადამიანის უფლებათა დამცველები, არასამთავრობო ორგანიზაციები და დამოუკიდებელი მედია მუდმივი შევიწროების, მათ შორის აქტივების გაყინვისა და მარეგულირებელი ორგანოების ზეწოლის წინაშე დგანან. ქალი მომიტინგეები გენდერულ ძალადობას განიცდიან“, - აღნიშნულია დოკუმენტში.

ანგარიშში საუბარია იმაზეც, რომ საპროტესტო აქციებში მონაწილე მოქალაქეები, ჟურნალისტები და აქტივისტები ხშირად ხდებიან თვითნებური დაკავების, არასათანადო მოპყრობისა და წამების მსხვერპლი, რასაც შემდგომში უსამართლო სასამართლო პროცესები მოსდევს.

ანგარიშის თანახმად, საპროტესტო აქციების ტალღაზე საპასუხოდ, „ქართულმა ოცნებამ“ რეპრესიული კანონების სერია მიიღო.

„2024 წლის ბოლოს, მმართველი პარტიის, „ქართული ოცნების“, მიერ ევროკავშირში გაწევრიანების შესახებ მოლაპარაკებების შეჩერების შესახებ განცხადების შემდეგ, საპროტესტო აქციები მთელი წლის განმავლობაში გაგრძელდა. ეს მოიცავდა ყოველდღიურ დემონსტრაციებს დედაქალაქში, თბილისსა და რეგულარულ აქციებს სხვა დიდ ქალაქებში. საპროტესტო აქციების ტალღაზე საპასუხოდ, „ქართულმა ოცნებამ“ მიიღო რეპრესიული კანონების სერია. პარტიამ გამოიყენა თავისი პოლიტიკური გავლენა კონტროლის გასამყარებლად და სამართალდამცავი ორგანოების, სასამართლო და ზედამხედველობის ორგანოების პოლიტიკური შურისძიების იარაღად გამოსაყენებლად. წმენდა გავრცელდა ყველა სახელმწიფო ინსტიტუტზე, საჯარო მოხელეების და იმ თანამდებობის პირების ფართომასშტაბიანი გათავისუფლებით, რომლებიც, მათი აზრით, საპროტესტო აქციებს თანაუგრძნობდნენ“, - აღნიშნულია ანგარიშში.

დოკუმენტის მიხედვით, პროტესტი ქვეყანაში ყოველდღიურად გრძელდებოდა, მიუხედავად მოქალაქეების მიმართ დაშინების, მაღალი ჯარიმების, თვითნებური დაკავებებისა და ძალადობის ფაქტებისა.

„უმეტესწილად მშვიდობიანი საპროტესტო აქციების წინააღმდეგ არაერთხელ გამოიყენეს გამოყენებული უკანონო ძალა, რამაც დაძაბულობა გაამწვავა და ძალადობის იზოლირებულ ინციდენტებში გადაიზარდა, ძირითადად პოლიციის აგრესიის საპასუხოდ. მიმდინარე პროტესტების ჩახშობის მცდელობისას, 2024 წლის ბოლოს შემოღებულ საკანონმდებლო ცვლილებებში დიდი ჯარიმები დაწესდა მშვიდობიანი საპროტესტო ქმედებებისთვის, როგორიცაა ნიღბის ტარება ან გზის გადაკეტვა. ამას მოჰყვა კანონების ახალი, ფართომასშტაბიანი პაკეტი, რომელმაც კიდევ უფრო შეზღუდა მშვიდობიანი შეკრების უფლება. სამართალდამცავ ორგანოებს მიენიჭათ ფართო უფლებამოსილება, დაეპატიმრებინათ ადამიანები მშვიდობიანი პროტესტისთვის, მათ შორის სახის დაფარვისთვის, კარვების გაშლისთვის ან გზების გადაკეტვისთვის. ხელისუფლებამ სისტემატურად დაიწყო აქტივისტების, ჟურნალისტების და ოპოზიციის მხარდამჭერების მიზანში ამოღება, ჩხრეკის ჩატარება და საპროტესტო მასალების კონფისკაცია. კანონების მიღებიდან მომდევნო კვირაში 100-ზე მეტი ადამიანი დააკავეს“, - აღნიშნულია ანგარიშში.

ანგარიშში განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა სამართალდამცავთა მხრიდან სავარაუდო ძალადობისა და არასათანადო მოპყრობის ფაქტებს.

„სამოქალაქო ფორმაში ჩაცმული უცნობი პირები - ზოგიერთი შეიარაღებული და, როგორც ჩანს, ხელისუფლებასთან დაკავშირებული - პოლიციის თანამონაწილეობით აშინებდნენ და თავს ესხმოდნენ მომიტინგეებსა და ჟურნალისტებს, მათ შორის მათ სახლებთან და სამუშაო ადგილებთან ახლოს. დაკავებულთაგან ბევრს პატიმრობაში ყოფნისას არ მიეცა ადვოკატებთან, ნათესავებთან ან სასწრაფო სამედიცინო დახმარებაზე წვდომა. საბა სხვიტარიძეს, რომელიც 2024 წლის 5 დეკემბერს დააკავეს, 3 სექტემბერს ორწლიანი პატიმრობა მიესაჯა პოლიციელისთვის სხეულის დაზიანების სავარაუდო მიყენებისთვის. მან აღწერა, თუ როგორ დაკითხეს ადვოკატის გარეშე და როგორ აწამეს ნიღბიანმა პოლიციელებმა. პატიმრობაში მიღებული დაზიანებების სამედიცინო მტკიცებულებების მიუხედავად, წლის ბოლომდე ეფექტური გამოძიება არ ჩატარებულა“, - აღნიშნულია დოკუმენტში.

დოკუმენტის თანახმად, წლის განმავლობაში პოლიცია აგრძელებდა გადაჭარბებული ძალის გამოყენებას, მათ შორის ცრემლსადენი გაზის, რეზინის ტყვიებისა და წყლის ჭავლის გამოყენებას.

„ასობით მომიტინგემ განაცხადა, რომ მიიღო სერიოზული დაზიანებები, მათ შორის მოტეხილობები და ტვინის შერყევა, ხოლო 100-ზე მეტი ჟურნალისტი დაიჭრა. პოლიციის ძალადობა გამწვავდა 4 ოქტომბრის არჩევნების შემდგომი საპროტესტო აქციების შემდეგ, რომლის დროსაც ზოგიერთმა მონაწილემ სცადა პრეზიდენტის რეზიდენციაში შესვლა. საპასუხოდ, სპეცრაზმმა ჩაატარა სამხედრო რეიდები, გამოიყენა გადაჭარბებული ძალა და დააკავა 60-ზე მეტი მომიტინგე საკუთარ სახლებში. ძალადობისა და არასათანადო მოპყრობის შესახებ ფართოდ გავრცელებული ცნობების მიუხედავად, წლის ბოლოსთვის არც ერთ პოლიციელს ან მთავრობის მომხრე თავდამსხმელს პასუხისმგებლობა არ დაკისრებია. დეკემბერში ხელისუფლებამ დაიწყო გამოძიება BBC-ის ბრალდებებზე, რომ წყლის ჭავლში მომიტინგეების წინააღმდეგ გამოყენებული იყო აკრძალული ტოქსიკური ქიმიკატები. ბრალდებების განხილვის ნაცვლად, გამოძიება ცდილობდა ექსპერტებისა და მოწმეების დაშინებას, რომლებმაც BBC-ის რეპორტაჟისთვის შესაბამისი მტკიცებულებების მიწოდება განახორციელეს“, - აღნიშნულია ანგარიშში.