9 ნაბიჯი ევროკავშირისკენ - ბრიუსელის მიერ გაწერილი 9 დათქმიდან 7 მიმართულებით საქართველოს ხელისუფლებას არანაირი პროგრესი არ აქვს; 2 პუნქტში მხოლოდ ნაწილობრივი პროგრესია მიღწეული - ამის შესახებ 12 საზოგადოებრივი ორგანიზაციის მიერ მომზადებულ პირველ შუალედურ ანგარიშშია საუბარი.

ანგარიშში მიმოხილულია 9 დათქმის ირგვლივ არსებული მდგომარეობა, მოლოდინები და გამოწვევევები.

ნაბიჯი N1

დეზინფორმაციასთან ბრძოლა - შესასრულებელია

გამოწვევები:

• საქართველოს ხელისუფლების წარმომადგენლების რიტორიკა „გლობალური ომის პარტიის“ არსებობის შესახებ აძლიერებს კრემლის ოფიციალური პირების და საქართველოში მოქმედი პრო-რუსული დაჯგუფებების ნარატივს, რომ დასავლეთს საქართველოში დესტაბი-
• ლიზაციის გამოწვევა და „მეორე ფრონტის“ გახსნა სურს.
• საქართველოს ხელისუფლების წარმომადგენლების მიერ დასავლურ ფონდებზე და მათ მიერ დაფინანსებულ არასამთავრობო ორგანიზაციებზე თავდასხმა ემთხვევა პრო-რუსული დაჯგუფებების მიერ გავრცელებულ ნარატივებს, აღვივებს ანტი-დასავლურ განწყობებს და ქმნის ცრუ წარმოდგენებს, რომ დასავლეთი საქართველოს სუვერ-
• ენიტეტს, სახელმწიფო ინსტიტუტებს და იდენტობას ძირს უთხრის.
• საქართველოს ხელისუფლების წარმომადგენლების მიერ „ლგბტ პროპაგანდის და ფსევდოლიბერალური იდეოლოგიის“ შესახებ რიტორიკა და ნაბიჯები ხელს უწყობს ევროკავშირისა და მისი ფასეულობების საწინააღმდეგო დეზინფორმაციული ნარატივების გავ-
• რცელებას.
• ევროკავშირის მიერ რეკომენდებული ე.წ. „ერთიანი საზოგადოების მიდგომის“ საპირისპიროდ, პირველი ნაბიჯის შესრულების მიზნით დეზინფორმაციის საკითხებზე მომუშავე საზოგადოებრივ ორგანიზაციებთან არ ხდება თანამშრომლობა.

ნაბიჯი N2

ევროკავშირის ერთიანი საგარეო და უსაფრთხოების პოლიტიკასთან თანხვედრა - ნაწილობრივ შესრულდა

გამოწვევები:

• მიუხედავად იმისა, რომ საქართველოს მიერ ევროკავშირის განცხადებებზე შეერთების საერთო მაჩვენებელი გაზრდილია, მკაფიოდ იკვეთება საქართველოს მთავრობის უკიდურესად ფრთხილი პოზიცია რუსეთთან მიმართებაში. საქართველო პრაქტიკულად არ რეაგირებს რუსეთის მიერ განხორციელებულ საერთაშორისო სამართლის (ჰუმანიტარულის ჩათვლით) დარღვევებზე.
• საქართველო არ იჩენს სოლიდარობას ასოცირებული ტრიოს პარტნიორების მიმართ და არ უერთდება უკრაინის და მოლდოვის მხარდამჭერ ევროკავშირის განცხადებებს, ან ნაბიჯებს.

ნაბიჯი N3

პოლარიზაციის დაძლევა - შესასრულებელია

გამოწვევები:

• კანდიდატის სტატუსის მიღების მიუხედავად, მწვავე რიტორიკა ხელისუფლებასა და ოპოზიციას შორის არ შემცირებულა; პოლიტიკური პროცესები 2024 წლის არჩევნების წინ მეტად პოლარიზებული გახდა;
• 9 ნაბიჯის შესრულების პროცესთან დაკავშირებით პარლამენტში
• შექმნილ სამუშაო ფორმატში არ მონაწილეობს ყველა პოლიტიკური
• პარტია და ჩართული არ არის სამოქალაქო საზოგადოების ორგანი-
• ზაციები; ფორმატის მუშაობის მიუხედავად კონსენსუსი ვერ შედგა მნიშვნელოვან რეფორმებთან დაკავშირებით;
• არ მომხდარა ძალაუფლების განაწილება საპარლამენტო უმრავლესობასა და უმცირესობას შორის;
• მმართველი პარტიის მხრიდან არ არსებობს 2021 წლის სექტემბერში, პირველი მოსმენით დამტკიცებული საკონსტიტუციო ცვლილებების მიღების მზაობა, რომელიც საპარლამენტო არჩევნების ბარიერის დაწევას გულისხმობს;
• მინიმალურ დონეზე მიმდინარეობს თანამშრომლობა სამოქალაქო
• საზოგადოებასთან; სამოქალაქო საზოგადოებისა და მედიის ნაწილის
• მისამართით გრძელდება სიტყვიერი თავდასხმები და უსაფუძვლო
• ბრალდებები;
• გრძელდება ანტიდასავლური რიტორიკა, ევროპული ღირებულებების
• წინააღმდეგ მიმართული დეზინფორმაციის შემთხვევების ჩათვლით. ამ კუთხით ყველაზე პრობლემურია ოპოზიციის და სამოქალაქო საზოგადოების დადანაშაულება “გლობალური ომის პარტიის” და უცხოური გავლენის ინტერესების გატარებაში, და ე.წ. “ლგბტ პრო-
• პაგანდის” წინააღმდეგ მიმართული საკანონმდებლო ინიციატივა;
• მმართველ პარტიასა და პრეზიდენტს შორის პოლარიზაცია იზრდება;
• საპარლამენტო დანიშვნებზე, სადაც მაღალი კვორუმია საჭირო, შე-
• თანხმების პოლიტიკური ნება არ არსებობს. ცალკეულ შემთხვევებში „ქართული ოცნება“ ცალმხრივად, საპარლამენტო ოპოზიციასთან თანამშრომლობის გარეშე იღებს კანონმდებლობას, რომელიც მაღალ კვორუმს ხელისუფლების სასარგებლოდ უბრალო უმრავლესობამდე სწევს და, შესაბამისად, იგნორირებას უკეთებს საპარლამენტო დანიშვნებში ოპოზიციისა და პრეზიდენტის მონაწილეობას.

ნაბიჯი N4

თავისუფალი და სამართლიანი არჩევნები - შესასრულებელია

გამოწვევები:

• ! არ არის უზრუნველყოფილი, მთავრობის მიერ ევროკავშირის მოთ-
• ხოვნილი 9 ნაბიჯის შესრულების შესახებ სამოქმედო გეგმასთან დაკავშირებით შექმნილ სამუშაო შეხვედრებში იმ პროფილური სა მოქალაქო ორგანიზაციების ჩართვა, რომლებიც არ არიან აღმოსავლეთ პარტნიორობის სამოქალაქო საზოგადოების ფორუმის ეროვ-
• ნული პლატფორმის წევრები;
• ! 2024 წლის საპარლამენტო არჩევნებისათვის დადგენილი ბარიერი 5%-ია, რაც არსებულ პოლიტიკურ კონტექსტში მაღალ ბარიერს წარმოადგენს და შესაძლოა, პრობლემები შექმნას ამომრჩეველთა ადეკვატური წარმომადგენლობის კუთხით. საპარლამენტო პოლიტიკურმა პარტიებმა 2021 წლის 19 აპრილს ევროპული საბჭოს პრეზიდენტის, შარლ მიშელის მედიაციით მიაღწიეს შეთანხმებას, მომდევნო ორი არჩევნებისათვის 2%-მდე საარჩევნო ბარიერის დაწესების შესახებ. ამ საკითხზე საკონსტიტუციო ცვლილებები მხოლოდ 1-ელი მოსმენითაა
• მიღებული და მმართველი პარტია შეთანხმების დატოვების შემდეგ
• უარს აცხადებს მის შესრულებაზე;
• ! არ ხდება საზოგადოების ინფორმირება 2022 წლის ივლისში გენე-
• რალურ პროკურატურაში საარჩევნო დარღვევებთან დაკავშირებით წარდგენილ ფაქტებზე გამოძიების შესახებ;
• ! არ იქნა შესრულებული ვენეციის კომისიის, ეუთო/ოდირისა და სამოქალაქო ორგანიზაციების რეკომენდაციები, ყოვლისმომცველი და ინკლუზიური საარჩევნო რეფორმის განხორციელებასთან დაკავშირებით;
• ! ცესკოს დაკომპლექტების წესთან დაკავშირებით მიღებული ცვლილებები კვლავ ტოვებს ცესკოს პროფესიული შემადგენლობის ერთპარტიულად, მმართველი ძალის მიერ არჩევის შესაძლებლობას;
• ! პარტიის რეგისტრაციის გაუქმების შესახებ შემოთავაზებული ცვლი-
• ლება არსებული სახით, შესაძლოა გამოწვევებს აჩენდეს სანქციის პროპორციულობასთან დაკავშირებით;
•  
• ! გამოწვევად რჩება საარჩევნო ადმინისტრაციისა და საგარეო საქმეთა
• სამინისტროს მხრიდან ემიგრანტების საარჩევნო უფლების უკეთესად
• რეალიზაციისთვის სათანადო გარანტიების შექმნა;
• ! საარჩევნო მიმართულებით საქართველოს პროგრესის შემაჯამებ-
• ელი შეფასება მნიშვნელოვნად იქნება დამოკიდებული 2024 წლის საპარლამენტო არჩევნების საარჩევნო გარემოსა და არჩევნების მაღალი სტანდარტით ჩატარებაზე;

ნაბიჯი N5

საპარლამენტო ზედამხედველობა და ინსტიტუტების დამოუკიდებლობა - შესასრულებელია

გამოწვევები:

საპარლამენტო საზედამხედველო მექანიზმების გაუმჯობესება:

! ევროკომისიის მე-5 ნაბიჯის შესრულების პროცესი არაინკლუზიურია.

საზოგადოებრივ ორგანიზაციებს, რომლებიც მე-5 ნაბიჯში გაერ-

• თიანებულ საკითხებზე მუშაობენ, სურვილის მიუხედავად, არ ეძ-
• ლევათ სამუშაო პროცესში ჩართვის შესაძლებლობა;
• ! საზოგადოებრივი ორგანიზაციების შეფასებით, მთავრობის გეგმა არ
• პასუხობს ევროკომისიის მოთხოვნებს, მე-5 ნაბიჯის შესრულებასთან
• დაკავშირებით;
• ! კანონმდებლობით გათვალისწინებული კონტროლის მექანიზმები
• ვერ უზრუნველყოფს ეფექტიან საპარლამენტო ზედამხედველობას.

გაუმჯობესებას საჭიროებს საპარლამენტო კონტროლის ისეთი მექან-
იზმები, როგორებიცაა: მინისტრის საათი, ინტერპელაცია, თემატური

მოკვლევა და თემატური მომხსენებელი;

• ! კვლავ ლიმიტირებულია ოპოზიციონერი დეპუტატების ჩართულობა,
• როგორც საპარლამენტო, ისე საკომიტეტო მექანიზმების გამოყენების
• თვალსაზრისით.

უსაფრთხოების სექტორზე საპარლამენტო საზედამხედველო მე-
ქანიზმების გაუმჯობესება:

• ! უსაფრთხოების სექტორზე კონტროლის გაუმჯობესების მიზნით
• საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტის გადახედვა პარლამენტის
• დღის წესრიგში არ დგას;
• ! არასამთავრობო სექტორის მოტივირებულ და დასაბუთებულ საკანონმდებლო წინადადებებს დროულად არ განიხილავენ და ამავე დროს არასაკმარისი დასაბუთებით ეუბნებიან უარს;
• ! პარლამენტის ნდობის ჯგუფი სრულად კვლავ არ არის დაკომ-
• პლექტებული;
• ! პარლამენტის წევრები, განსაკუთრებით საპარლამენტო უმრავ-
• ლესობიდან, აქტიურად არ იყენებენ უსაფრთხოების სექტორზე საპარ-
• ლამენტო კონტროლის მექანიზმებს;
• ! 2021 წლის ფარული მოსმენების საქმე პარლამენტის ყურადღების
• მიღმაა დარჩენილი. საარჩევნო ადმინისტრაცია:
• ! ცესკოს დაკომპლექტების წესთან დაკავშირებით მიღებული ცვლი-
• ლებები კვლავ ტოვებს ცესკოს პროფესიული შემადგენლობის ერთპარტიულად, მმართველი ძალის მიერ არჩევის შესაძლებლობას.

ეროვნული ბანკი:

• ! ეროვნული ბანკის საბჭოს აღმასრულებელი წევრების რაოდენობა
• აღემატება არაღმასრულებელი წევრების რაოდენობას;
• ! არ მომხდარა საბჭოს სრული დაკომპლექტება და პრეზიდენტის არჩევა;
• ! ძალაში რჩება ბრძანება ეროვნული ბანკის მიერ ევროკავშირის, აშშ-
• ისა და გაერთიანებული სამეფოს მიერ დაწესებული ფინანსური სან-
• ქციების აღსრულებაში საგამონაკლისო წესის შესახებ კომუნიკაციების ეროვნული კომისია:
• ! გამოწვევად რჩება კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის დამოუ-
• კიდებლობის უზრუნველსაყოფად საკანონმდებლო ინიციატივების არ არსებობა.

ნაბიჯი N6

მართლმსაჯულების ყოვლისმომცველი რეფორმა -  შესასრულებელია

გამოწვევები:

• ხელისუფლებას არ წარმართავს ფართო და ინკლუზიურ პროცესს, რომელშიც სამოქალაქო საზოგადოებას ექნებოდა მონაწილეობის და წინადადებების წარდგენის შესაძლებლობა სასამართლო რეფორმის საკითხებზე.
• სასამართლო სისტემაში მაღალ თანამდებობაზე დანიშნული/არჩეული პირების კეთილსინდისიერების თაობაზე არსებობს საფუძვლიანი კითხვები, თუმცა წამყვან თანამდებობებზე დანიშნული/არჩეული მოსამართლეების კეთილსინდისიერების შემოწმების მექანიზმის დანერგვასთან დაკავშირებით პოლიტიკური ხელისუფლება და სასამართლოს წარმომადგენლები გამოხატავენ მკვეთრად ნეგატიურ დამოკიდებულებას და საკითხს აცხადებენ დახურულად. ხოლო 10-მდე მოსამართლეს, რომლებმაც განსხვავებული მოსაზრება გამოხატეს, მათ მადისკრედიტირებელი კამპანიით პასუხობენ პოლიტიკურიხელისუფლების წარმომადგენლები.
• მოსამართლეთა ქონებრივი მდგომარეობის შემოწმების შესახებ ჯერ კიდევ არ შემუშავებულა მექანიზმი, რომელიც მინიმუმამდე შეამცირებდა სასამართლოში კორუფციის რისკებს.
• სასამართლოში წარსულში გატარებული რეფორმების და დღეს არსებული გამოწვევების შესახებ შემუშავებული არ არის დეტალური და სიღრმისეული ანალიზი, რომელიც შესაძლებელს გახდიდა არსებული პრობლემების და მათი გადაჭრის გზების სწორად იდენტიფიცირებას და მის საფუძველზე, სასამართლოს რეფორმის ეფექტიანი სამომავლო სტრატეგიის შემუშავებას.
• ხელისუფლებას არ აქვს სასამართლოს რეფორმის ახალი სტრატეგია და სამოქმედო გეგმა.
• იუსტიციის უმაღლესი საბჭო ფლობს ფართო, დაუბალანსებელ ძალაუფლებას და ითავსებს მრავალ სხვადასხვა ფუნქციას. საბჭოს შემადგენლობაში არიან ის მოსამართლე წევრებიც, რომლებიც იმავდროულად იკავებენ სხვა ადმინისტრაციულ თანამდებობას სასამართლოში. იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს მიერ სხვადასხვა საკითხზე გადაწყვეტილების მიღების წესი არ არის ინკლუზიური და არ შეესაბამება კოლეგიური ორგანოს მიერ საკითხის გადაწყვეტის პრინციპებს. მნიშვნელოვან საკითხებზე, მათ შორის მოსამართლეთა დანიშვნის შესახებ გადაწყვეტილების მიღების პროცესში არ არის უზრუნველყოფილი არამოსამართლე წევრების სათანადო ჩართულობა და ბალანსი მოსამართლე და არამოსამართლე წევრებს შორის. იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს წევრის თანამდებობის განმეორებით დაკავების უფლება კვლავ შენარჩუნებულია.
• მიუხედავად იმისა, რომ სამოსამართლო კონკურსის ფარგლებში იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილების უზენაესი სასამართლოს საკვალიფიკაციო პალატაში გასაჩივრების წესი მნიშვნელოვნად გაუმჯობესდა, ჯერ კიდევ არ არსებობს ნორმა, რომელიც იმპერატიულად განსაზღვრავს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს წარდგინებაზე/განკარგულებაზე საჩივრის განმხილველი ორგანოს უზენაესი სასამართლოს საკვალიფიკაციო პალატის გადაწყვეტილების სავალდებულო ხასიათს.
• უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეობის კანდიდატების შერჩევის პროცესთან დაკავშირებით სრულად არ არის გათვალისწინებული ვენეციის კომისიის რეკომენდაციები და პროცესი ვერ უზრუნველყოფს კანდიდატების დამსახურებაზე დაფუძნებით შერჩევას.
• უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეობის კანდიდატისთვის მინიმალური ასაკობრივი ზღვარი ისევ 30 წელია, რაც ვენეციის კომისიის 41 შეფასებით დაბალია და საკითხზე მუშაობა ამ დრომდე არ დაწყებულა.
• უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარე ზედმეტად ხანგრძლივი ვადით - 10 წლით ინიშნება თანამდებობაზე. აღნიშნული ვადის შემცირება საჭიროებს საკონსტიტუციო ნორმის ცვლილებას. აღნიშნულ საკითხზე მუშაობა ამ დრომდე არ დაწყებულა.
• მოსამართლის თანხმობის გარეშე მივლინებისათვის განსაზღვრული საკანონმდებლო წესი მნიშვნელოვან საფრთხეს უქმნის ინდივიდუალური მოსამართლის დამოუკიდებლობას. ორგანული კანონი აღარ ითვალისწინებს 2021 წლამდე არსებულ იმ სამართლებრივ გარანტიებს, რომლებიც პრაქტიკულად გამორიცხავდა ან შეამცირებდა მაინც მივლინების მექანიზმის გამოყენების შესაძლებლობას ინდივიდუალური მოსამართლის წინააღმდეგ. კერძოდ, კანონი აღარ ითვალისწინებს მოსამართლის შემთხვევითი შერჩევის მექანიზმს, ტერიტორიულ შეზღუდვას, სააპელაციო სასამართლოს მოსამართლის პირველი ინსტანციის სასამართლოში მივლინების აკრძალვას. გარდა ამისა ვენეციის კომისიის შეფასებით მივლინების ვადა კვლავ ხანგრძლივია, ხოლო მივლინების საფუძვლები არ არის საკმარისად ნათელი. მივლინების არსებული წესი ქმნის მოსამართლის წინააღმდეგ უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენების მაღალ რისკს.
• საქმეთა ელექტრონული განაწილების მოქმედი წესი ვერ უზრუნველყოფს ისეთი ძირითადი მიზნების შესრულებას, როგორიცაა საქმეთა სამართლიანი განაწილება მოსამართლეებს შორის და მოსამართლეთა თანაბარი დატვირთულობა. გარდა ამისა, უფლებამოსილ პირებს უტოვებს საქმეთა განაწილების პროცესზე არასათანადო გავლენის მოხდენის შესაძლებლობას.
• მოსამართლის გამოხატვის თავისუფლება არ არის დაცული, მიუხედავად იმისა რომ კანონპროექტი გარკვეულ ცვლილებებს ითვალისწინებს, ამასთან მიმართებით ჯერ კიდევ რჩება მოსამართლის დისციპლინური წესით დასჯის რისკები.
• იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს ანგარიშვალდებულების, მიუკერძოებლობისა და გამჭვირვალობის ნაკლებობა. იუსტიციის უმაღლესი საბჭო არ გასცემს სამოქალაქო საზოგადოებრივი ორგანიზაციების მიერ მოთხოვნილ საჯარო ინფორმაციას, რაც ართულებს მისი საქმიანობის ეფექტიან მონიტორინგს და უარყოფითად აისახება ანგარიშვალდებულებისა და გამჭვირვალობის მოთხოვნებზე.
• 2024 წლის 1-ელი იანვრიდან სასამართლო ხელისუფლებას აკისრია ვალდებულება, სასამართლოს მიერ ღია სხდომის შედეგად მიღებული ნსასამართლოს აქტის დეპერსონალიზებული ტექსტი, შესაბამის საქმეზე სასამართლოს საბოლოო გადაწყვეტილების კანონიერ ძალაში შესვლის შემდეგ, სათანადო ვებგვერდზე გამოაქვეყნოს (https://ecd.court.ge/). მიუხედავად ამისა, კანონიერ ძალაში შესული სასამართლოს გადაწყვეტილებები ვებგვერდზე დღემდე არ არის გამოქვეყნებული.
• საქმის განხილვის ვადების დარღვევას სისტემატური ხასიათი აქვს და გადაუჭრელ პრობლემად იქცა სასამართლოში, ხელისუფლებას კი ამ დრომდე არ აქვს შემუშავებული ეფექტიანი სტრატეგია საქმეთა გაჭიანურების პრობლემის დასაძლევად.
• სასამართლო სისტემაში არ არის მოსამართლეთა საკმარისი რაოდენობა, რაც წარმოადგენს სასამართლო სისტემის გადატვირთულობის და საქმეთა განხილვის გაჭიანურების ერთ-ერთ მიზეზს.
• ამ ეტაპზე მნიშვნელოვან გამოწვევას წარმოადგენს პროკურორი მიმართ დისციპლინური წარმოების არსებული წესი და გენერალურ პროკურორის ფართო უფლებამოსილება დისციპლინური წარმოების პროცესში.
• არსებული მონაცემებით არ არსებობს სათანადო ბალანსი გენერალური პროკურორისა და საპროკურორო საბჭოს უფლებამოსილებას შორის. გენერალური პროკურორი სარგებლობს ფართო უფლებამოსილებით და იგი იღებს გადაწყვეტილებებს ისეთ საკადრო საკითხებზე როგორიცაა: პროკურატურის თანამშრომელთა მიღება დაწინაურება, დაქვეითება, რანგის მინიჭება. და სხვ.

ნაბიჯი N7

ანტიკორუფციული ზომები, სპეციალური საგამოძიებო სამსახური, პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახური - ნაწილობრივ შესრულდა

გამოწვევები:

• ანტიკორუფციული ბიურო:
• ფუნდამენტური მნიშვნელობის საკითხები, რაც მათ შორის ვენეციის კომისიის მიერ არის იდენტიფიცირებული და ანტიკორუფციული ბიუროს ეფექტიანობასა და დამოუკიდებლობას უზრუნველყოფს, გათვალისწინებული არ არის.
• საქართველოს მთავრობა კვლავაც არ ბრუნდება OECD-ის ანტიკორუფციულ ქსელში, სადაც საქმიანობა ოფიციალურად 2023 წელს შეწყვიტა. ასევე, უცნობია, რატომ არ ხდება ამ გადაწყვეტილების შეცვლა.
• ამ დრომდე არ იკვეთება რაიმე ნიშანი, რომელიც მაღალ დონის კორუფციის საქმეთა ეფექტურ გამოძიებაზე მიუთითებდა. სპეციალური საგამოძიებო სამსახური და პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახური:
• “სპეციალური საგამოძიებო სამსახურის შესახებ” და “პერსონალურ მონაცემთა დაცვის შესახებ” საქართველოს კანონში შემოთავაზებული ცვლილებები, მართალია ნაწილობრივ პასუხობს ვენეციის კომისიის რეკომენდაციებს, თუმცა ცვლილებები სპორადულია და სათანადოდ ვერ უზრუნველყოფს სამსახურების ინსტიტუციურ დამოუკიდებლობას, მიუკერძოებლობასა და ეფექტურობას.

ნაბიჯი N8

დეოლიგარქიზაცია - შესასრულებელია

გამოწვევები:

• დეოლიგარქიზაციის სამოქმედო გეგმა არ არის ამბიციური და არ მოიცავს ან არასრულად/არასწორად მოიცავს საკვანძო სისტემურ რეფორმებს. გეგმა არ შეიცავს სიღრმისეულ მულტისექტორულ მიდგომას და დემოკრატიულ ინსტიტუტებს შორის კოორდინაციის მექანიზმების გაძლიერებას. ამ გეგმის განახლება და განვითარება პოლიტიკური დღის წესრიგში არ დგას.
• დეოლიგარქიზაციის სამოქმედო გეგმის შემუშავებისა და აღსრულების მონიტორინგის ეტაპზე არ იყო/არის უზრუნველყოფილი სამოქალაქო საზოგადოების ჩართულობა.

ნაბიჯი N9

ადამიანის უფლებები, სამოქალაქო საზოგადოებასთან თანამშრომლობა -  შესასრულებელია

გამოწვევები:

• ადამიანის უფლებათა დაცვის სტრატეგიის სამოქმედო გეგმის შემუშავების პროცესში სამუშაო დოკუმენტის კომენტარების წარსადგენად გონივრული ვადა განსაზღვრული არ იყო, გეგმაში არ აისახა სამოქალაქო საზოგადოების ორგანიზაციების მიერ წარდგენილიმოსაზრებები, (გვ.12-16) მიუხედავად ანტიდისკრიმინაციული კანონმდებლობის არსებობისა, რელიგიური უმცირესობები თავიანთი უფლებების რეალიზებისთვის გამოწვევებს აწყდებიან, მათ შორის, სიძულვილით მოტივირებული დანაშაულების არაეფექტიან გამოძიებას. (გვ.33)
• ძალადობა, სოციალური გარიყულობა, სიძულვილის ენა და დისკრიმინაცია ლგბტქ+ ადამიანების მიმართ კვლავ მზარდი პრობლემაა და სახელმწიფოს არათუ არ გააჩნია სტრატეგია და გეგმა აღნიშნული ჯგუფის უფლებების ყოვლისმომცველი დაცვისთვის, სახელმწიფო ხელისუფლების წარმომადგენლები თავად იყენებენ აგრესიულ ჰომოფობიურ ენას პოლიტიკაში და ჰომოფობიური ძალადობრივი ჯგუფ ების დანაშაულებრივი საქმიანობის და მოწოდებების მიმართ აშკარ ლოიალობას იჩენენ (მაგალითად, 2021 წლის 5 ივლისის და 2023 წლის 8 ივლისის მოვლენების გამოძიების არაეფექტიანობა).
• სახელმწიფოს სტრატეგია და სამოქმედო გეგმა სამოქალაქო ინტეგ რაციასთან დაკავშირებით არ პასუხობს ევროპის საბჭოს მიერ გაცემულ მნიშვნელოვან რეკომენდაციებს ეროვნულ უმცირესობათა დაცვის ჩარჩო კონვენციის ფარგლებში, მათ შორის პოლიტიკური მონაწილეობის გაძლიერების, საკონსულტაციო მექანიზმების გაუმჯობესების, უმცირესობების სოციო-ეკონომიკურ ცხოვრებაში ჩართვის მიმართულებით. (გვ 46-47)
• გამოწვევად რჩება ჟურნალისტების პროფესიულ საქმიანობაში ხელშეშლის, საპროტესტო აქციების გაშუქებისას მათი დაკავების, ფიზიკური ძალადობის შემთხვევები, ასევე, მედიის მიმართ მტრულად განწყობილი რიტორიკა ხელისუფლების წარმომადგენლების მხრიდან (Commission, Georgia 2023 Report მედიაკოალიციის განცხადება).
• ვენეციის კომისიის მიხედვით, პერსონალურ მონაცემთა დაცვის სამსახური არაა ის ორგანო, რომელიც ეფექტიანად შეძლებს ფარული საგამოძიებო მოქმედებების ჩატარების კანონიერების კონტროლს და უმჯობესი იქნება თუ აღნიშნულ ფუნქციას სპეციალური საგამოძიებო სამსახური შეასრულებს. ასევე, პრობლემურია საკონკურსო კომისიაში გენერალური პროკურატურის მონაწილეობა და უმჯობესი იქნება თუ იგი სამოქალაქო საზოგადოების მიერ შემოთავაზებული წევრის მონაწილეობით შეიცვლება.

სამოქალაქო საზოგადოების უფლებრივი მდგომარეობის გაუმჯობესება

• აუცილებელია, რომ ხელისუფლებამ (პარლამენტმა და მთავრობამ) გააფართოოს 9 ნაბიჯის იმპლემენტაციასთან დაკავშირებით შექმნილი სამუშაო ჯგუფის შემადგენლობა და დაუშვას ყველა კვალიფიციური არასამთავრობო ორგანიზაცია მასში მონაწილეობის მისაღებად;
• აუცილებელია, შეწყდეს იმ არასამთავრობო ორგანიზაციების მიმართ აგრესიული და მტრული ტონის გამოყენება, რომლებიც რეფორმების პროცესს აკვირდებიან და კრიტიკულ შენიშვნებს გამოთქვამენ შეუსრულებელ ვალდებულებებთან მიმართებაში.
• აუცილებელია, ხელი შეეწყოს, მათ შორის, საერთაშორისო დახმარების მეშვეობით, სამოქალაქო მრჩეველთა საბჭოების მეტად გამჭვირვალე და ქმედით ფუნქციონირებას.

პირადი ცხოვრების დაცულობის უზრუნველყოფა

• გამოწვევად რჩება ფარულ მიყურადებასთან დაკავშირებული კანონმდებლობა, რომელიც 2022 წელს კიდევ უფრო გაუარესდა ნაჩქარევად მიღებული საკანონმდებლო ცვლილებების შედეგად (ვენეციის კომისიის მოსაზრება). გამოწვევას წარმოადგენს არაადეკვატური ზედამხედველობის მექანიზმების არსებობა. ასევე, გამოწვევად რჩება ის, რომ 2021 წელს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის მხრიდან მასშტაბური, სავარაუდოდ უკანონო, ფარული მოსმენა-მიყურადებისა და თვალთვალის შემთხვევები დღემდე არაა ეფექტიანად გამოძიებული (საია, საქართველო 2023 წელს, სამართლის უზენაესობისა და ადამიანის უფლებების მდგომარეობის შეფასება, 2024).

თანასწორი უფლებრივი გარემოს უზრუნველყოფა
ეთნიკური უმცირესობები

• უმცირესობების პოლიტიკური მონაწილეობა ცენტრალურ დონეზე კვლავ რჩება გამოწვევად, განსაკუთრებით 2020 წლის საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ, როცა უმცირესობების წარმომადგენლობა პარლამენტში ბოლო ათწლეულის განმავლობაში ყველაზე მცირეა (6 წარმომადგენელი). ეთნიკური უმცირესობების წარმომადგენლობა კვლავ დაბალია იმ ადგილობრივ თვითმმართველობებშიც კი, სადაც ეთნიკური უმცირესობები სტატისტიკურად მოსახლეობის უმრავლესობას წარმოადგენენ. ეთნიკური უმცირესობებით კომპაქტურად და ტრადიციულად დასახლებულ მუნიციპალიტეტების მოქმედ საკრებულოებში 938 ქართველს, 3106 ეთნიკურ აზერბაიჯანელსაც და 1206 ეთნიკურ სომეხსაც 1 წარმომადგენელი ყავს. ამ რეალობის მიუხედავად, სახელმწიფო არ მუშაობს სპეციალური მექანიზმების დასანერგად, რომელიც არჩევით ორგანოებში წარმომადგენლობის გაზრდას შეუწყობს ხელს, რაც ევროპის საბჭოს მინისტრთა კომიტეტის რეკომენდაციითაც არის განსაზღვრული. (§142)
• ეთნიკური უმცირესობების დასაქმება საჯარო სამსახურში მკვეთრად დაბალია. სახელმწიფო არ აწარმოებს სტატისტიკას და კვლევას, რომელიც შესაბამის უწყებებში ეთნიკური უმცირესობების დასაქმების მონაცემებს აჩვენებდა. ამდენად ხელისუფლებას ყურადღების მიღმა რჩება ეთნიკური უმცირესობების დასაქმების მონაცემები.
• საპარლამენტო და სამთავრობო დონეზე არ არსებობს ეთნიკურ უმცირესობათა მონაწილეობის მდგრადი საკონსულტაციო პლატფორმები, შესაბამისად, პარლამენტისა და მთავრობის დონეზე ისე მიიღება მნიშვნელოვანი გადაწყვეტილებები, რომ ეთნიკურ უმცირესობებს არ აქვთ საკონსულტაციო სივრცეც კი გადაწყვეტილებების მიღების პროცესზე გავლენის მოსახდენად. (§136)
• ეთნიკური უმცირესობებისთვის კვლავ სირთულეებთანაა დაკავშირებული ადმინისტრაციულ ორგანოებთან ურთიერთობა ქართულ ენაზე. არსებული ენის პოლიტიკა კი, რომელიც არც ცენტრალურ დონეზე, და არც ადგილობრივი თვითმმართველობის დონეზე არ უზრუნველყოფს უმცირესობების თარგმანის რესურსების ინტეგრირებას ადმინისტრაციული სამართალწარმოების პროცესში, ეთნიკურ უმცირესობებს რიყავს საჯარო პროცესებიდან.
• ეთნიკური უმცირესობები არსებულ პოლიტიკურ და სოციალურ რეალობაში გარიყულობას განიცდიან. ეთნიკური უმცირესობების სოციალური ექსკლუზია ყველაზე აშკარად ჩანს განათლების ხელმისაწვდომობაში. (გვ.10)
• ენის არსებული პოლიტიკა, რომელიც სახელმწიფო ენის შესახებ კანონისა და ეროვნულ უმცირესობათა დაცვის ევროპული ჩარჩო კონვენციის მოთხოვნების მიუხედავად, ეთნიკურ უმცირესობების ენებზე თარგმანის სერვისებს ადმინისტრაციულ პრაქტიკაში არ ნერგავს, ეთნიკური უმცირესობების ხელმისაწვდომობას სახელმწიფო პროგრამების მიმართ მკვეთრად ამცირებს.
• სომეხი ეთნიკური უმცირესობებისთვის პრობლემას წარმოადგენს საქართველოს მოქალაქეობის მიღება. მათმა დიდმა ნაწილმა მოქალაქეობა შრომითი მიგრაციის პრაქტიკიდან გამომდინარე დაკარგა და ახლა მის დაბრუნებას ათი ათასზე მეტი ეთნიკურად სომეხი ვეღარ ახერხებს. ცხადია, რომ მოქალაქეობის არ არსებობა მათ ყველა სხვა უფლებით სარგებლობის შესაძლებლობას ართმევს.
• დაბალი პოლიტიკური მონაწილეობის ფონზე რეგულარული საკონსულტაციო მექანიზმების არარსებობა უმცირესობებს რიყავს პოლიტიკური პროცესებიდან და მათ არ აქვთ გავლენა გადაწყვეტილების მიღების პროცესზე.
• საბჭოების საქმიანობა არ არის ფორმალიზებული და მათი მონაწილეობა გადაწყვეტილების მიღების პროცესში როგორც აღმასრულებელ, ისე საკანონმდებლო დონეებზე არ არის რეგულარული, განსაზღვრული შესაბამისი წესებით ან თანამშრომლობის მემორანდუმებით შესაბამის უწყებებთან/პარლამენტთან/თვითმმართველობასთან. (სოციალური სამართლიანობის ცენტრი, ინტერვიუ ეთნიკური უმცირესობათა საბჭოს კოორდინატორთან, 15 მარტი, 2024)
• არ არის განსაზღვრული საბჭოების მანდატი და საქმიანობის წესი, მათი დაფინანსება დამოკიდებულია დონორულ მხარდაჭერაზე, რის გამოც აღნიშნული საკონსულტაციო პლატფორმების საქმიანობა არ არის მდგრადი და რეგულარული.
• სამართალდამცავი ორგანოები უგულებელყოფენ ულტრა-მემარჯვენე ნაციონალისტური ძალების მიერ განხორციელებული ქმედებების დამაზიანებელ ეფექტს როგორც, უშუალოდ ეთნიკური უმცირესობების წარმომადგენელი ქალი უფლებადამცველების საქმიანობის, ისე თანასწორობისა და სამოქალაქო ინტეგრაციის პროცესისთვის.
•  სახელმწიფოს არაეფექტიანი რეაგირება დაუსჯელობისა და დაუცველობის გარემოს ქმნის, სხვა ქალი აქტივისტების საჯარო საქმიანობისა და გამოხატვის კუთხით და ფაქტობრივად შეუძლებელს ხდის, ულტრამემარჯვენე და ნაციონალისტური ძალების მიერ უმცირესობებზე თავდასხმების პრევენციას.
• სამართალდამცავი ორგანოები ხშირად, განზრახ აჭიანურებენ ეთნიკური უმცირესობების წარმომადგენელი ქალი უფლებადამცველების მიმართ განხორციელებული თავდასხმებისა და შეურაცხყოფის შემთხვევების გამოძიებას.
• ადამიანის უფლებათა სამოქმედო გეგმაში უფლებადამცველების, მათ შორის, ქალი უფლებადამცველების დაცვაზე მიმართული აქტივობები გაწერილი არ არის და ეს პერსპექტივა სრულად იგნორირებულია სამოქმედო გეგმიდან.
• სახალხო დამცველს არ აქვს უფლებადამცველების, მათ შორის, ქალი უფლებადამცველების წინაშე მდგარი უსაფრთხოების გამოწვევების რეგულარული მონიტორინგისა და პრევენციის ეფექტიანი მექანიზმები.

ანტიდისკრიმინაციული მექანიზმები

• ევროპის საბჭოს მინისტრთა კომიტეტმა, ხაზი გაუსვა 2022-2030 წლის ადამიანის უფლებათა დაცვის ეროვნულ სტრატეგიის არაეფექტიანობასაც, ვინაიდან, კომიტეტმა მიიჩნია, რომ ეროვნული სტრატეგია ვერ პასუხობს რელიგიური და სხვა უმცირესობების ჯგუფების უფლებათა დაცვის კუთხით არსებულ გამოწვევებს.
• სახალხო დამცველისთვის გამოწვევად რჩება დისკრიმინაციის საქმეებზე მის მიერ მიღებული გადაწყვეტილებების ეფექტიანი აღსრულება, რაც აღსრულების სამუშაოების გაძლიერებას და ამ პროცესის უკეთეს ინსტიტუციონალიზებას (შესაბამისი მეთოდოლოგიების დამკვიდრება, აპარატის შიგნით შესაბამისი ერთეულის და ადამიანური რესურსების მობილიზება) გულისხმობს.
• სახალხო დამცველს არ აქვს სიძულვილის ენის პროაქტიული და რეგულარული მონიტორინგისა და მასთან გამკლავების ინსტრუმენტები და რესურსები, რაც ასევე საჭიროებს პრიორიტეტიზაციას.
• სახალხო დამცველთან არ არსებობს თანასწორობის პოლიტიკის მხარდამჭერი საკოორდინაციო პლატფორმა, რომელიც ლგბტქი+ თემისთვის, ასევე რელიგიური და ეთნიკური უმცირესობების გაერთიანებებს, ასევე ამ თემაზე მომუშავე ორგანიზაციებს სახალხო დამცველის აპარატთან მდგრადი და რეგულარული მუშაობის შესაძლებლობას მისცემდა.

სიძულვილით მოტივირებულ დანაშაულებზე რეაგირება

• სახელმწიფოს არ აქვს პოლიტიკური ნება დაიწყოს გამოძიებები ისეთი ტიპის სიძულვილით მოტივირებულ ან დისკრიმინაციული ნიშნით ჩადენილ საქმეებზე, რაზეც არსებობს მაღალი საზოგადოებრივი ან პოლიტიკური ინტერესი. ამგვარი ქმედებები არ არის გამოძიებული შესაბამისი სისხლის სამართლებრივი კვალიფიკაციით.
• არ არსებობს სტატისტიკა ძალადობრივი ქმედებისაკენ საჯაროდ მოწოდების, როგორც სისხლის სამართლის დანაშაულის კვალიფიკაციაზე, რადგან ამ კვალიფიკაციით გამოძიება არც ერთ საქმეზე არ დაწყებულა.
• ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევა კოდექსში ამ დრომდე არ არის სიძულვილის მოტივის აღმნიშვნელი მუხლი, რომელიც ასეთი ტიპის სამართალდარღვევების დროს გამოყენებულ პასუხისმგებლობას დაამძიმებდა და ამგვარი ინციდენტების სტატისტიკის შექმნის შესაძლებლობას შექმნიდა.
• სისხლის სამართლის კოდექსში არ არსებობს სპეციალური მუხლი, რომელიც სიძულვილით მოტივირებული დანაშაულების გამოძიების დაწყების კარგად გამართული სტატისტიკის შექმნის შესაძლებლობას შექმნიდა.
• სახელმწიფო განზრახ ირჩევს პოლიტიკური ჰომოფობიის ტენდენციას, რისი ნათელი მაგალითიცაა 2024 წლის 29 თებერვალს, მმარ- თველი პარტიის მიერ დაანონსებულ საკანონმდებლო ცვლილებებიც. საპარლამენტო უმრავლესობამ ჰომოფობიური კანონპროექტი დააინიციირა. მამუკა მდინარაძემ განმარტა, რომ ახალი ინიციატივით, "საზოგადოებას ფსევდოლიბერალური იდეოლოგიისგან და მისი გარდაუვალი მავნე შედეგებისგან" დაიცავენ.
• სექსუალური ორიენტაციის და გენდერული იდენტობის, ასევე რელიგიის საფუძველზე ჩადენილი სიძულვილის დანაშაულებზე გამოძიების დაწყება არ ხდება ქმედითად და პროაქტიულად, განსაკუთრებით თუ ამგვარ საქმეებზე არსებობს მაღალი პოლიტიკური ინტერესი, გამოძიების პროცესი კი არის გაჭიანურებული, ხარვეზიანი და არაეფექტური.
• სახელმწიფოს არ აქვს პოლიტიკური ნება, არც პოლიტიკის ხედვის დოკუმენტი ულტრამემარჯვენერადიკალურ ჯგუფებთან გასამკლავებლად. მათ მიერ ჩადენილი სავარაუდო დანაშაულები ხშირად რჩება გამოძიების გარეშე, ან თუ გამოძიება იწყება, ეს საქმეები ვერ იღებს სათანადო სისხლის სამართლებრივ კვალიფიკაციას, სადაც გამოკვეთილი იქნება დისკრიმინაციული ნიშანი ან სიძულვილის მოტივი, ისევე როგორც სიძულვილის წახალისება. სიძულვილით მოტივირებული დანაშაულის მსხვერპლთა დაცვა
• კრიზისული ცენტრების მომსახურება მხოლოდ დიდ ქალაქებშია ხელმისაწვდომი, რაც სოფლად მცხოვრები მოსახლეობისთვის ბარიერს წარმოადგენს.
• ძალადობის გამოცდილების მქონე ქალები ხშირად არ მიმართავენ სისტემას დაცვისთვის. საქართველოში ქალთა მიმართ ძალადობის ეროვნული კვლევაც უთითებს, რომ ქალების 38.2 პროცენტს არავისთვის უთქვამს პარტნიორის მხრიდან ძალადობის გამოცდილების შესახებ და მსხვერპლები დახმარებისთვის ძირითადად არაფორმალურ სოციალურ ქსელებს მიმართავენ, ხოლო ფორმალურ სისხლის სამართლის ინსტიტუტებს - პოლიციას, სასამართლოებს მხოლოდ მძიმე შემთხვევებში მიმართავენ. ამის მიზეზი მათ შორის, ძალადობაგამოვლილი პირების მდგრად გაძლიერებაზე მიმართული პოლიტიკის სისუსტეა.
• სამართალდამცავებთან ურთიერთობისას არსებული ბარიერები (ენობრივი ბარიერი, ჰომოფობიური დამოკიდებულება და სხვა) მსხვერპლებისთვის დამაბრკოლებელი გარემოებაა საჭირო სერვისების მისაღებად (ძალადობაგამოვლილი ქალებისთვის მხარდამჭერი სერვისები და მექანიზმები საქართველოში, სოციალური სამართლიანობის ცენტრი, 2023).
• მსხვერპლისა და დაზარალებულის კოორდინატორის სამსახური არ არის საკმარისად აღჭურვილი რესურსებით, ცოდნით და სახელმძღვანელო პრინციპებით, იმისათვის რომ იმუშაოს დისკრიმინაციის ან სიძულვილით მოტივირებული დანაშაულის მსხვერპლებთან, გარდა გენდერული ნიშნით ჩადენილი დანაშაულებისა და ოჯახში ძალადობის შემთხვევებისა. კოორდინატორების ჩართულობა დასაქმებულთა მცირე რაოდენობის გამო, არასაკმარისი და ფრაგმენტულია.
• სამართალდამცავთა არასენსიტიურობა და კულტურული/ეთიკური კომპეტენცია ხშირად ქმნის გამოწვევებს სხვადასხვა მარგინალური ჯგუფის წარმომადგენელი მსხვერპლებისთვის, მათ შორის შშმ პირებისთვის და ლგბტქ+ ადამიანებისთვის, იწვევს მათ რევიქტიმიზაციას, და უნდობლობას სამართალდამცავი ორგანოების მიმართ, ისევე როგორც სახელმწიფო სერვისების მიმართ.

შეკრების და გამოხატვის თავისუფლების ხარისხის გაუმჯობესება

• გამოწვევად რჩება არსებული პრაქტიკა, რომლის მიხედვითაც პროტესტის გამოხატვისას კარვის გაშლისთვის, პოლიცია პირს ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა კოდექსის 173-ე მუხლის (სამართალდამცავი ორგანოს თანამშრომლის კანონიერი განკარგულებისა ან მოთხოვნისადმი დაუმორჩილებლობა) საფუძველზე აკავებს,ხოლო სასამართლო, რომელიც ამ ტიპის საქმეს იხილავს, არ იკვლევს, რამდენად კანონიერი იყო პოლიციელის მოთხოვნა კარვის აღებასთან დაკავშირებით და პირს სამართალდამრღვევად ცნობს (საია, საქართველო 2023 წელს, სამართლის უზენაესობისა და ადამიანის უფლებების მდგომარეობის შეფასება, 2024, გვ.30).
• გამოწვევას წარმოადგენს ადმინისტრაციული წესით დაკავებული პირების კონსტიტუციით გარანტირებული უფლებების დაცვის საკითხი. საანგარიშო პერიოდში სასამართლოს მიერ ადმინისტრაციული წესით დაკავებული პირების მიმართ გამოტანილი შაბლონური გადაწყვეტილებები, რომელიც არ ეფუძნება ობიექტურ გარემოებების ანალიზსა და რეალურ მტკიცებულებებს, კითხვის ნიშნის ქვეშ აყენებს სასამართლოს დამოუკიდებლობას და არაპროპორციულად ზღუდავს შეკრებისა და გამოხატვის უფლებას.
• ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა ახალი კოდექსის პროექტზე მუშაობა გათვალისწინებული იყო პარლამენტის იურიდიულ საქმეთა კომიტეტის 2022 და 2023 წლების სამოქმედო გეგმებით. მიუხედავად ამისა, პროექტები დაინტერესებულ მხარეებს არ წარდგენიათ. კომიტეტის საქმიანობის 2023 წლის ანგარიშის მიხედვით, სისტემური რეფორმის ნაცვლად, კოდექსში არაარსებითი ცვლილებებია შესული. ამჟამად იგივე აქტივობა გათვალისწინებულია კომიტეტის 2024 წლის სამოქმედო გეგმაში.
• საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 154-ე მუხლი შესაბამისობაში უნდა მოვიდეს ჟურნალისტების უსაფრთხოების, დაცვისა და გაძლიერების შესახებ რეკომენდაციასთან, რომლის მიხედვითაც სახელმწიფომ უნდა გამოიძიოს და სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობა გამოიყენოს ჟურნალისტების მიმართ ჩადენილი კრიმინალური აქტებისთვის, მიუხედავად იმისა ისინი ჩადენილია ონლაინ თუ ფიზიკურ სივრცეში.
• საერთო სასამართლოები SLAPP საქმეების განხილვისას მხედველობაში არ იღებენ გამოხატვის თავისუფლების მაღალ სტანდარტს, რის გამოც მათ მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებებს მსუსხავი ეფექტი აქვს მედიებსა და ჟურნალისტებზე გააშუქონ საზოგადოებისთვის მნიშვნელოვანი საკითხები.
• გამოწვევად რჩება 2023 წლის 19 ოქტომბერს დაჩქარებული წესით მიღებული ცვლილებები მაუწყებლობის შესახებ კანონში, რომლის შედეგად, მნიშვნელოვნად გაიზარდა კომუნიკაციების ეროვნული კომისიის უფლებამოსილება, ჩაერიოს მაუწყებლების შინაარსობრივ საქმიანობაში. ასევე, გამოწვევად რჩება „საერთო სასამართლოების შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონით დადგენილი რეგულაცია, რომლის მიხედვითაც, კონკრეტული პროცესის გადაღების მიმართ საზოგადოებრივი ან საერთო საეთერო მაუწყებლების ინტერესის არარსებობის პირობებშიც, ინტერნეტ და ბეჭდურ მედიას არ აქვს სასამართლო პროცესის გადაღების შესაძლებლობა. ასევე პრობლემურია პარლამენტში ჟურნალისტების აკრედიტაციის წესი, რომლის მიხედვითაც ჟურნალისტები ვალდებულია რესპონდენტის მოთხოვნისთანავე შეწყვიტოს ინტერვიუ (საია, საქართველო 2023 წელს, სამართლის უზენაესობისა და ადამიანის უფლებების მდგომარეობის
• შეფასება, 2024).
• გამოწვევაა საჯარო ინფორმაციის გაცემის გაუარესებული პრაქტიკა, ადმინისტრაციული ორგანოები ხელოვნურ ბარიერებს უქმნიან კონკრეტულ ჟურნალისტებსა და მედიაორგანიზაციებს და უარს ეუბნებიან საჯარო ინფორმაციის გაცემაზე (საია, საქართველო 2023 წელს, სამართლის უზენაესობისა და ადამიანის უფლებების მდგომარეობის შეფასება, 2024).
• გამოწვევად რჩება, რომ 2021 წლის 5 ივლისის ძალადობის ორგანიზატორები დღემდე არ არიან სისხლის სამართლის პასუხისგებაში მიცემული (საია, საქართველო 2023 წელს, სამართლის უზენაესობისა და ადამიანის უფლებების მდგომარეობის შეფასება,2024). პრობლემურია საპროტესტო დემონსტრაციებზე ჟურნალისტების ადმინისტრაციული დაკავების პრაქტიკა.